علی پیام

قسمت دوم

انسان افغانستانی مدل نو جهان نو دارد. و این انسان جهانش را از نو می سازد. این انسان از همین اکنون تاریخش شروع می شود. این انسان این قدرت و شجاعتش را دارد که هر دم پوست بیاندازد. هر دم نو شود. زیرا که این مدل، سیال است عین آب. انسان مدل من جهانش را خودش می سازد. خودش هم سیال و روان است، جهان و پیرامونش هم سیال و روان است. انسان مدل من عین آب، روان، سیال و شوینده است. با آنکه آب اگر راکت بماند می گندد. آب اگر یکجا بماند، تبدیل به لجنی می شود که آبشخور حشرات موذی می شود. اما این انسان مدل من، آب روان و آب جاری است. اقیانوسی است که در اعماقش صدف است و نهنگ. اقیانوس را هیچ چیزی نجس نمی تواند. اقیانوس را نمی توان در کوزه جا داد و نوشید.

پس نخستین سؤال انسان مدل من این است که چگونه جاری بماند، چگونه سیال باشد و چگونه اقیانوس باشد و چگونه "چون آب" باشد. با این فرض دومین خصیصه اش این است که سعی می کند خودش را سیال و روان و روشن بسازد. در این تلاش "چون آب" شدن ممارست و تمرین می کند. ترکبیاتش را تغییر می دهد. این "چون آب" بودنش تغییری است که انسان این مدلی را به تفکر وا می دارد: چگونه روان باید بود؟ چگونه سیال و اقیانوس باید بود؟ نخستین نتیجه ای که از این تفکر حاصل می شود این است که از گندیدن نجات می یابد. این مدل انسان اگر نتواند بحر باشد، حداقل بحری است که در کوزه تن جاری و سیال می ماند. این مدل انسان سعی می کند که چگونه جهانش را نو بسازد. چه کارهای بکند که کهنه نشود. چه کارهای بکند که تبدیل به لجنزاری نشود که معرکه آرای مگس و سوسک باشد.

انسان نو افغانستانی یک هویت مستقل و نو و متفاوت از مردم و جامعه لاتغیر افغانستانی است. این هویت مستقل هویت سیال و ملایم است. هویت محکم و قوی و نرم و ملایم مانند آب. فرقی که بین انسان کهنه افغانستانی و انسان نو افغانستانی است این می باشد که انسان کهنه افغانستانی مانند سنگ سخت است و انسان نو افغانستانی مانند آب سیال و نرم. انسان کهنه افغانستانی گمان دارد که مقاوم و محکم و شجاع و نشکن است. اما سنگ هیچگاه قدرت نفوذ و قدرت آب را ندارد و همواره سنگ خشن است. آب از آن جهت که سیال و نرم است قوی ترین عنصر در طبیعت است. روی این جهت است که انسان نو افغانستانی مانند آب سیال و نرم و روان است. آب در هیچ چیزی تصادم نمی کند. بلکه هر چیزی را می شکند. هر چیزی را زنده می کند و هر چیزی را بارور می کند و هر موجود پژمرده و رو به نابودی را از مرگ و نابودی نجات می بخشد. انسانهای نو افغانستانی در برابر هم هیچگاه تصادم و برخورد نمی کند. برخورد و تصادم خصلت سنگ است. وقتی سنگها با همدیگر برخورد و تصادم می کند به راحتی و به آسانی می شکند و نرم می شود و سپس بادها و بادهای سرگردان هریک را در کوه و دره و بیابان آواره می سازد. سنگها تصور اشتباهی از مقاومت و شجاعت و دلیری و دیرینگی دارند. همین است که اگر کوههایی از سنگ نابود شود هیچ کسی افسوس نمی خورد اما اگر یک چشمه بخشکد ممکن است زندگی مردمی به نابودی تهدید شود.

پس اگر جامعه افغانستانی را از دید ناتورالیستی و طبیعیش نگاه کنیم، انسان نوش آب است و انسان کهنه اش سنگ خارا. آب به سهولت و راحتی تغییر شکل می دهد. می توانی در یک کوزه جا دهی و می توانی به شکل یک قطره زیبا و درخشنده دربیاروی. پس یکی از خاصیتهای آب آمادگی برای آمادگی برای تغییر و تحول است. یعنی آب این خاصیت آمادگی برای تغییر و تحول را دارد برعکس سنگ که هیچگاه آمادگی برای تغییر و تحول ندارد و دایم در برخوردها با سنگها و گاوسنگها و کرپه ها و لاخها می شکنند و خورد می شوند. اما آب هرگاه در یکجا بماند می گنند و بو می گیرد. باید دایم در حرکت باشد و خودش را نو کند و در جریان خودش آبادیها را سیراب کند و سرزمینهای بسیاری را دلجویی کند و مرده ها و پژمرده هایی را زندگی و تحرک تزریق کند.

پس اولین سؤال این است که چگونه می توان آب شد؟ یا خصلت آب را پیدا کرد؟ همین اندیشه و تفکر آب شدن و یا خاصیت آب پیدا کردن، خودش آمادگی برای تغییر و تخول ذهنی و فکری است.

طبق تحقیقات آلکس اینگلس نخستین عنصر انسان نو آمادگی او برای تجربیات تازه و استعداد او برای ابداع و تغییر است. برعکس انسان سنتی برای قبول اندیشه ها و راههای تازه احساس و عمل کمتر آمادگی دارد. نوسازی جامعه، مقاله آلکس اینکلس، ص 120 اما این آمادگی برای تغییر و تحول جلوه های گوناگونی دارد که می توان به آمادگی برای یافتن اشتباهات گذشته خود نام برد.

این مطلب ادامه دارد...