(بحث فقهی)

علی پیام
Payam.44@gmail.com

و اذا ضربتم فی الارض فلیس علیکم جناح ان تقصروا من الصلوﺓ.
قرآن کریم، سوره نسا، آیه 100

چکیده مطالب:
این تحقیق به بررسی تطبیقی قصر نماز مسافر، علت قصر، اختلافات و موارد اتفاق مذاهب خمسه می پردازد. در این تحقیق تا آنجا که برای این قلم امکان داشته است به منابع فقهی و مأخذ اهل سنت و جماعت (سنیها) و امامیه (شیعه) مراجعه شده است.

معنای واژگان:
فقیه و یا فقها: کسانی هستند که از روی دلیل و برهان، احکام اسلامی را از متون اسلامی استخراج می کنند. دانا، دانشمند، عالم به احکام شرع، متخصص در علم فقه
فقه: دریافتن، دانستن، علم به احکام شرع
اهل سنت و جماعت: پیروان مذاهب حنبلی، شافعی، مالکی و حنفی
امامیه: پیروان مذهب جعفری یا شیعه دوازده امامی
قصر نماز: دو رکعتی خواندن نمازهای چهار رکعتی در ایام سفر البته با تحقق شرایط خاص
اجماع: متفق شدن اتفاق و هماهنگی جماعتی در امری (البته در اجماع بین اهل سنت و جماعت و امامیه اختلاف است)
سنت: روایت و احادیث رسیده از رسول اکرم (ص) و سایر منابع و مراجع که در این سایر، بین سنی و شیعه اختلاف است

چرا این تحقیق؟
شاید بپرسید که چرا و به چه منظور این تحقیق به وجود آمده است؟ و شاید شما بارها با واکنشهای مذهبی راجع به انجام مناسک مذهبی و مراسم عبادی دینی موجهه شده باشید. مثلا، در نحوه وضو گرفتن، قصر نماز و روزه، نحوه نماز خواندن از لحاظ دست بسته و دست باز، انجام نماز در وقت متعین و سایر مراسم و مناسک دینی .

در ماه رمضان پارسال یک سفر گروهی اتفاق افتاد با تعدادی از هموطنان سنی و شیعه در چند ولایت افغانستان. پیروان مذهب سنت و جماعت در طول سفر، نمازشان را قصر نکردند و روزه شان را نیز. اما شیعه ها و یا امامیه هم نمازشان را قصر کردند هم روزه شان را. در طول این سفر که در ولایتهای شیعه نشین و سنی نشین رخ داد، با شک و تردیدها و نگاههای نگران مواجهه شدیم. نگاههایی تقریبا حاکی از نامسلمانی و بی ایمانی خواندن طرف مقابل. البته از منظر توده های عوام. ذهنهای قفل زده ای را دیدم که با خودشان می گفت: اینها که در ماه مبارک رمضان روزه نمی گیرند آیا مسلمان هستند؟ همچنین در مناطق دیگر با این سؤالها و تشویشها برخوردم که اینانی که در ماه رمضان روزه می گیرند آیا این عمل مسلمانیشان است یا خیر؟ این خاطره یکی از صدها خاطره مکتومی است که در سرگذشت و سرنوشت افغانستانیها نسخه پیچی شده است و به دنبال پاسخ و بحث و تحلیل عالمانه می گردد.

اختلافات سنی و شیعه بیشتر اختلافات فقهی و استنباطی است، لیکن، این اختلافات فتوایی و فقهی و اجتهادی روان این مردم را به آشفتگی کشانده است. بجاست اشاره شود همانطوری که شیعه و سنی اختلافات فقهی دارند، به همان میزان کلیه مذاهب پنجگانه اعم از حنفی، مالکی، شافعی، حنبلی و امامیه دارند. پس، بجاست که برای فهم عالمانه و غیر عوامانه از دین و مذهب به تمام ابعاد مذهبی و دینی پیروان مذاهب خمسه بپردازیم و تحلیل فقهی و حقوقی و مطالعات تطبیقی داشته باشیم تا شاید زمینه سالم دینی و مذهبی در این کشور هموار گردد و نگاه ما از دین و مذهب نگاه خردمندانه گردد تا متعصبانه و عوامانه.

این است که این تحقیق نسبتاً جامع که بیشتر ریشه شناسی است تا شاخه شناسی، به وجود آمده است. این قلم یقین دارد که هر گوتاهی در شناسایی دینداری فرهیخته به شکافهای نابهنجارتری بین مسلمانان و پیروان مذاهب محترم پنجگانه اسلامی منجر خواهد شد. خوانندگان ارجمند در این تحقیق به اختلافات مذهبی و استنباطی بین مذاهب خمسه برخورد خواهد کرد که مشی های خیلی زیبایی را در نگارستان اسلام رقم زده اند و تنوع مضامین و رنگارنگی مراسم را به وجود آورده است. بهر حال، مدتها بود که قصر و عدم قصر نماز و روزه بین پیروان مذاهب پنجگانه اسلامی در افغانستان دغدغه و تشویشم بود. خدا را شکر گزارم که این توفیق حاصل شد تا با مراجعه به منابع فقهی مسلمانان این موضوع تحلیل و بررسی شود. امید است که خداوند توفیق دهد تا باز هم در خدمت هموطنانم باشم و موضوعات وسوژه های دیگر را به بررسی و نقد و تحلیل بگیرم.

این مطلب را بصورت کامل در فرمت پی‌ دی اف pdf از اینجا دریافت کنید.

//