عبداللطیف طارق

جرگه کوچک امن در پاکستان زمانی برگزار می شود، که بدنبال برگزاری این جرگه در سال گذشته، نه تنها نا امنی در افغانستان کاهش نیافت، که چندین برابر افزایش یافت و امروز کا ر بجایی رسیده است که مقامات انگلیسی، اعلام می کنند که ناتو در جنگ علیه طالبان پیروز نخواهند شد.

ریشه نا امنی در افغانستان چیست؟ واضح تر بگویم مشکل اصلی در روابط افغانستان و پاکستان چه می باشد و آیا برگزاری جرگه امن می تواند وضعیت را به جهت مثبت تغییر بدهد یانه؟

بنظر من ریشه نا امنی در افغانستان کاملا بعد منطقه یی و ستراتژیک دارد و مشکل اصلی نه در میان قبایل که میان دو دولت و در کل میان دولت های منطقه است و همین بعد منطقه یی مسئله است که بر روابط افغانستان و پاکستان سایه انداخته است.
بدون شک برنامه نا امن سازی افغانستان در پاکستان طراحی و توسط نیروهای حامی این کشور در داخل افغانستان اجرا می شود، اما چرا پاکستان، افغانستان نا امن را بر یک افغانستان با ثبات ترجیح می دهد؟
پا گرفتن یک دولت باثبات و متمایل به هند در افغانستان برای امنیت پاکستان خطرناک است، لذا پاکستان باید تمام توان خود را صرف تخریب دولت افغانستان برای رسیدن به اهداف ستراتژیک اش در منطقه صرف کند.

پاکستان برای رسیدن به این هدف افراط گرایان افغانی را در چوکات گروه طالبان، حزب اسلامی گلبدین حکمتیار و چندین گروه دیگر را برای تخریب افغانستان تجهیز و تمویل می کند.
در مقابل مقامات دولت افغانستان، بدون داشتن برنامه سنجیده و مشخص مانند یک غریق دست به هر کاری برای پایان دادن به این بحران می زند.

رییس جمهور افغانستان گاهی پاکستان را بخاطر مداخله و تجهیز نیروهای مخالف دولت اش محکوم می کند، گاهی پیشنهاد ارتش مشترک برای مقابله با شورشیان را پیشنهاد می کند و گاهی هم به مذاکرات متوصل می شود.

پیشنهاد برگزاری جرگه امن، توسط حامدکرزی نیز در زمره طرح ایشان برای پایان دادن به نا امنی دوسال قبل پیشنهاد شد و سال گذشته برگزار هم شد که نتیجه یی در بر نداشت.
با گذشت یکسال از برگزاری جرگه امن، نه تنها در افغانستان امنیت تامین نشد، بلکه این کشور به کوره داغ آتش تبدیل شده است.

برگزاری بار دوم جرگه امن، نشان دهنده این است که دولت افغانستان نتوانسته طرحی مناسبی را برای پایان دادن به نا امنی آماده کند.
برای پایان دادن به هر جنگی بالاخره دو گزینه یی بیشتری نداریم و آن دو گزینه هم جز جنگ و گفتگو نیست. اما جنگ و گفتگو با کی؟

در افغانستان باید جنگ و گفتگو با مخالفین اصلی ثبات افغانستان یکجا و موازی پیش برود. جنگ علیه طالبان باید شدید تر شود و مناطق مظنون کاملا تحت کنترل در آورده شود و همان طور که آمریکا هفت سال پیش توانایی فروپاشی طالبان را داشت، امروز هم همراه با ناتو این توانایی را دارد که طالبان را در هر منطقه سرکوب کند. گرچند مقامات بلند رتبه انگلیسی گفته اند که جنگ علیه طالبان پیروز نمی شود اما اگر امریکایی ها و متحدین اش دنبال پیروزی در افغانستان اند راهی جز درهم کوبیدن طالبان و ساییر تروریست ها ندارند، لذا گزینه جنگ و ادامه حملات علیه طالبان همچنان موثر است
.
اما گفتگو و مذاکره برای ختم بحران، باید نه در قالب جرگه امن که در یک چوکاتی باید انجام شود که در آن عاملان اصلی و کلیدی نا امنی در افغانستان حضور داشته باشد.
دولت افغانستان، امریکا و متحدین مهم این کشور باید با رهبران دولت ملکی و ارتش پاکستان داخل گفتگو شود، زیرا مشکل اصلی دولت پاکستان است و طرف قضیه هم این کشور است. دولت افغانستان و امریکا باید به طور همزمان هم به نگرانی های منطقه یی پاکستان که ناشی از پاگرفتن یک دولت باثبات در افغانستان است پاسخ دهد و هم برای اصلاح ستراتژی منطقه یی پاکستان، تغییر دید این کشور نسبت به افغانستان و اصلاح ساختار ارتش در پاکستان بر حکومت پاکستان فشار بیاورد.
گفتگو چه در سطح جرگه امن و چه در سطح رهبران گروه های شورشی مثل طالبان و حزب اسلامی حکمتیار برای دولت افغانستان و آمریکا نتیجه بخش نیست؛ زیرا اینها در سطح پیام رسان به دولت پاکستان می تواند در مذاکرات و جرگه ها حضور پیدا کنند نه در سطح تصمیم گیرینده ها.

مشکل اینجاست که دولت افغانستان، در شناخت مشکل اصلی عاجز است و برای مشکل منطقه یی راه حل های قبیله یی را همانن برگزاری جرگه امن و مذاکره با نماینده های رده سوم طالبان پیشنهاد می کند. چیزیکه موثر نیست.

مشکل دیگر این است که با وجود شعار مبارزه علیه تروریسم، کشورهای کلیدی عضو ناتو بر سر جنگ با تروریزم و تعریف منافع شان از همدیگر نسبت به هفت سال گذشته دور شده اند و این مسئله در موضعی گیری این کشور ها هویدا است.

آمریکا دنبال پیروزی در جنگ افغانستان است و دیدگاه این کشور تا اندازه یی با دولت افغانستان نزدیک است، اما انگلیس منافع منطقه یی خود را در هم گرایی با موضع پاکستان تعریف می کند.
انگلیس به خوبی در یافته است که بحران عراق و افغانستان امریکا را در موضع ضعیف قرار داده است و این مسئله این کشور را وادار می کند تا به تقویت موقعیت خود در منطقه بپردازد. لذا نوعی رقابت خیلی مخفی در درون کشور های ناتو بخصوص میان انگلیس و امریکا در منطقه در جریان است و این مسئله مبارزه با تروریزم را تحت شعاع قرار داده است.

اما بحث روی دولت افغانستان است. دولت افغانستان باید خود به این مسئله بیشتر توجه کند. دولت افغانستان باید بصورت فعالانه ابتکار عمل را در دست بگیرد.

دولت افغانستان می تواند توام با متحدین خارجی اش، با مقامات بلند رتبه پاکستان داخل گفتگو شود و از طریق امریکا و اعضای ارشد ناتو بر پاکستان فشار وارد کند تا دست از تحریک، تجهیز و تمویل شورشیان در افغانستان بردارد. اما اگر دولت افغانستان، و در راس آن حامد کرزی بخاطر اهداف دیگری دنبال برگزاری جرگه امن است، به ترکستان هم نخواهد رسید.