ایران اولین کشور منطقه است که از مذاکره دولت افغانستان و طالبان انتقاد کرده است. منوچهر متکی وزیر خارجه ایران در واکنش به حمایت آمریکا، انگلیس و فرانسه از این مذاکره انتقاد کرد و گفت این کار به نفع افراط گرایی است.

گروه طالبان در گذشته میانه خوبی با ایران نداشت، اما در این دوسال اخیر، کشور های غربی، ایران را بخاطر کمک تسلیحاتی به طالبان متهم کرده است؛ اما ایران همواره بر حمایت خود از حکومت افغانستان تاکید کرده است.

بنظر می رسد خشم ایران از مذاکرات دولت افغانستان با طالبان ناشی از نادیده گرفتن این کشور در این مذاکرات است، زیرا نقش اصلی در این مذاکره را عربستان سعودی و پاکستان، دو رقیب اصلی جمهوری اسلامی ایران دارند.

با انکه کشورهای غربی همواره ایران را متهم به کمک تسلیحاتی با طالبان کرده است، اما از دید نگارنده؛ حضور یافتن دوباره طالبان در افغانستان، برای ایران همانقدر خطرناک است که حضور فعلی نیروهای امریکایی.

طالبان رقیب ایدیولوژیک ایران و به لحاظ گرایش مذهبی وهابی است و نفوذ سیاسی – فکری دولت وهابی عربستان سعودی یگانه رقیب منطقه ای ایران، این کشور را از ناحیه عربستان سعودی دچار هراس می کند و حضور امریکا را هم که همه می دانند به نفع ایران نیست.

چرا ایران با مذاکره مخالف است؟

از دیدگاه جمهوری اسلامی، نقش این کشور در جریان مذاکره با طالبان که از سوی انگلیسی ها، عربستان سعودی، پاکستان و امریکا براه انداخته شده است؛ نادیده گرفته شده است. ایران بارها گفته است که از نفوذ قابل ملاحظه یی در افغانستان برخوردار است و ظرفیت این را دارد که بتواند این کشور  را برای امریکا به عراق ثانی تبدیل کند، و درست هم است. لذا ایران فکر می کند که نقش این کشور به عنوان یکی از قدرت های منطقه و صاحب نفوذ در افغانستان نادیده گرفته شده و در عوض به عربستان سعودی، رقیب شماره یک این کشور نقش محوری در این مذاکرات داده شده است.

مسئله دیگر ی که خشم مقامات جمهوری اسلامی ایران را بر انگیخته، نتیجه مذاکره است. باوجودیکه این مذاکره به دلایل مختلفی نتیجه بخش نمی باشد؛ اما ایران از نتیجه احتمالی این مذاکره نگران است.

طالبان و امریکا هردو دشمن ایران است و اگر این مذاکره به نتیجه یی برسد هر دو دشمن ایران به یک توافق دست می یابد و به توافق رسیدن طالبان و امریکا برای ایران خیلی خطرناک است زیرا طالبان به عنوان رقیب ایدیولوژیک و امریکا یک رقیب ستراتژیک ایران در افغانستان به توافق می رسند. گرچند که این احتمال خیلی بعید است.

ایران و افغانستان برسر دو راهه

در این میان هم ایران و هم افغانستان بر سر یک دو راهه قرار گرفته است. ایران میان حکومت طرفدار امریکا در افغانستان و حمایت از طالبان به عنوان یک گروه مخالف این حکومت کدام را انتخاب کندتا امروز ایران  از هردو جریان حمایت کرده است. هم از گروه های  هم سوی خود در در حکومت  کرزی و هم از طالبان. از حکومت کرزی  بخاطری حمایت می کند که بدیلی ندارد و ازطالبان بخاطری حمایت می کند که به امریکایی ها بفهماند که بلی ایران این توانایی را دارد که افغانستان را ناامن کند.

برای افغانستان، برقراری موازنه یا بیلانس در سیاست های منطقه یی اش این کشور را بر سر دوراهه قرار داده است. از یکطرف از عربستان سعودی بعنوان میانجی مذاکره با طالبان دعوت کرده است و از طرف دیگر بخوبی اگاه است که ایران هم در میان مخالفین مسلح و هم در میان اپوزیسیون داخل نظام نفوذ دارد.

برای دولت افغانستان هم چنانیکه عدم برقراری موازنه میان بازی گران جهانی مشکل ساز بوده است در سطح منطقه میان کشور های هند و پاکستان و ایران و عربستان نیز درد سر ساز بوده است.

گرچند خبر هایی حاکی از این است که فرانسه از ایران خواسته است در مذاکرات با طالبان شرکت کند، اما بنظر نمی رسد امریکا، انگلیس و عربستان سعودی به اشتراک ایران در این مذاکره تن در دهد، بخصوص عربستان سعودی که در صورت اشتراک ایران نقش محوری در این مذاکرات را از دست می دهد.

شکست این مذاکرات از همین حالا پیداست، زیرا این مذاکره یک جانبه است. امریکا با گزینش عربستان و پاکستان به عنوان میانجی، سایر کشور های منطقه مانند روسیه، چین، ایران و هندوستان را نادیده گرفته است؛ کشورهایی که از هرلحاظ با طالبان بعنوان یک گروه افراطی مخالف است و این ظرفیت را هم دارند که موفقیت ناتو را در افغانستان به چالش جدی بکشاند.