عبداللطیف طارق

به نظر می رسد طالبانی که امروز علیه نیروهایی آمریکایی در افغانستان می جنگند آن طالبانی نیست که هفت سال قبل به وسیله نیروهای خارجی از افغانستان رانده شدند، طالبان در آن دوره منزوی بودند، اما امروز طالبان به یک شبکه‌ای می ماند که تمام گروه ها و کشورهای مخالف امریکا آن را کمک می کند و همین مسئله به آنها اعتماد به نفس بیشتری داده است. طالبان هم اکنون در دروازه‌های کابل پایتخت رسیده و در طول دو سال اخیر به پیشرفت های قابل ملاحظه‌ای هم دست یافته است. در گفتگوی که با وحید مژده کارشناس امور سیاسی و نویسنده کتاب افغانستان و پنج سال سلطه طالبان انجام شده است از تغییرات در این گروه تا تغییر استراتژی و عوامل پیشرفت آنان را در سه سال گذشته به بحث و بررسی گرفته‌ایم.

افغان پرس: شما چی تعریفی ازطالبان جدید دارید؟

وحید مژده: طالبان که در اوایل در عرصه سیاسی - نظامی آمدند سه هدف را دنبال می کردند که عبارت از تطبیق شریعت، تامین امنیت و وحدت جغرافیایی افغانستان بود و همین سه هدف بود که اینها را به میدان جنگ افغانستان کشاند و توانستند بر مملکت مسلط شده و شریعت را آنچنانکه خودشان تفسیر می کردند تطبیق کنند و امنیت را هم تاحدی تامین کردند. اما طالبانیکه امروز آمده اند در اهداف شان با آن طالبان فرق دارند امروز اینها سه هدف دیگر را دنبال می کنند که خروج نیروهای خارجی از افغانستان، عربستان و عراق وقطع حمایت غربی ها از رژیم اشغالگر قدس می باشد. بنابراین اهدافی را که امروز این ها دنبال می کنند اهداف بین المللی است. بنابراین ما وقتی فعلا از طالبان جدید صحبت می کنیم آنها را در واقع در تمام مسایل به القاعده شبیه و نزدیک تر از گذشته می بینیم.

افغان پرس: در داخل افغانستان جنبش طالبان دچار چه تحولاتی دیگری شده است؟

وحید مژده: طالبان در گذشته کسانی بودند که در  مدارس "دیوبندی" در پاکستان تربیه شده و داخل افغانستان می شدند دیو بندی ها با خیلی از گرایشات مذهبی دیگر مخالف بودند. اما امروز شرایط بطور دیگری شده است. امروز "سلفی" ها بیشتر خود را با دیو بندی ها نزدیک کرده اند و دیگر آن حساسیت های گذشته که اینها با هم داشتند امروز ندارند. و همین مسئله در ساختار، روش و سیاستگزاری های طالبان تاثیر کرده است.

افغان پرس:  آیا طالبان با این تغییر روش توانسته هوادار بیشتری در افغانستان جذب کند و اگر نموده اند مشخصا کدام گروه ها و احزاب را شامل می شود؟

وحید مژده: طالبان هیچ گروهی را بصورت مستقل قبول نمی کنند. آنها می گویند هر کسی با ما می آید دیگر آن حزب و گرایش گذشته را فراموش کنند. و اینها امروز خود را طالب هم نمی گویند بخاطریکه دربین آنها افرادی هستند که غیر طالب هستند. کسانی هستند که از دانشگاه ها فارغ شده اند و اصلا مدرسه نرفته اند و در مکاتب درس خوانده اند. ما گفته نمی توانیم که فلان گروه و یا فلان سازمان به طالبان پیوسته اند و لی می توانیم بگوییم که افرادی از بدنه دیگر گروه ها مانند حزب اسلامی حکمتیار به آن پیوسته اند.

افغان پرس: یعنی وجه مشترک بسیاری از این گروه ها که عبارت از خروج نیروهای خارجی از افغانستان است توانسته اینهارا در یک ائتلاف نظامی قرار دهد؟

وحید مژده: ببینید همین حالا حزب اسلامی یونس خالص در شرق افغانستان بطور مستقل عملیات دارند اما چون امکانات لوژیستیکی آنها توسط طالبان تامین می شود ظاهرا بنام طالبان ختم می شود. همچنان "سراج الدین حقانی" که بطور مستقل‌تری در جنوب افغانستان عملیات دارند و در مناطقی از نورستان و کنر حزب اسلامی حکمتیار فعال هستند، همین طور در لوگر و میدان وردک، تگاب و نجراب نیز هواداران حزب اسلامی فعال هستند. دیده می شود که حزب اسلامی فعلا در بعضی مناطق به عنوان یک نیرو در حال ظهور است. و خیلی از احزاب که از دولت ناراض هستند ممکن به حزب اسلامی بپیوندد و در بعضی مناطق همین طور هم شده است. حزب اسلامی فعلا در مناطقی مانند میدان وردک بسیار فعال تر شده و بنظر می رسد تحولات جدیدی در جریان است و این حزب بزودی نقش بیشتری در جنگ هاخواهد کرد.

افغان پرس: مسئله‌ دیگری که بار بار از از گوشه و کنار شنیده می‌شود این است که گویا کشور های ایران، چین و بعضی کشور های که درگذشته میانه خوبی با طالبان نداشتند به طالبان کمک می کنند . برعلاوه کشور پاکستان و کشور های عربی که از حامیان گذشته طالبان بودند واین مسئله طالبان رابصورت یک شبکه‌ای در آورده که  می تواند در جنگ با خارجی ها، حمایت خیلی از کشورهای ظاهرا مخالف باهم را جذب کند، تا چه حد می‌تواند صحت داشته باشد؟

وحید مژده: افغانستان یک منطقه‌ای هست که آمریکا در آن به مشکلات بسیاری روبرو شده است. گرچند "ملابرادر" معاون ملا محمد عمر در یک مصاحبه گفته بود که ما از کشور های همسایه کمک نمی شویم بلکه کشورهایی اروپایی هم برضد یکه تازی آمریکا به ما کمک می کنند. سلاح هایی که طالبان بدست آورده اند سلاح های جدیدی هست اما اینکه از کجا بدست آورده اند باید گفت که نیروهای خارجی تاکنون ایران و پاکستان را متهم می کنند. بخصوص که ادعاکرده اند که در مناطق غربی محموله های سلاح های ایرانی را بدست آورده اند. اما تاکنون دولت این مسئله را تایید نکرده است اما نکته مهم این است که آمریکا در این منطقه دشمنان زیادی دارند که می خواهند آمریکا در این منجلاب فرو رود و طالبان هم ادعا دارند که ما از تمام نقاط جهان از کسانی که ضد آمریکا هستند کمک دریافت می کنیم.

افغان پرس: با توجه به خوش بینی طالبان، دیده می شود که طالبان جدید تبدیل به یک شبکه‌ای شده است که تمام گروه ها و کشورهای که با آمریکا مخالف هستند به آنها کمک می کنند، آیا ما در آینده دور یا نزدیک شاهد شکست آمریکا خواهیم بود؟ گرچند بعضی ها از همین حالا برنده این جنگ را نه آمریکا بلکه باتوجه به گراف رو به رشد بنیادگرایان در منطقه، شبکه هراس افگن القاعده را برند ه این جنگ می داند.

وحید مژده: در افغانستان هیچ مهاجمی تا حال پیروز نشده است. در این کشور کوهستانی امکان پیروز شدن نیروهای خارجی بسیار ضعیف است.  اگر آمریکایی ها را با روس ها مقایسه کنیم اینها از یک فاصله بسیار دور آمده اند و امکانات آنان نیز نسبت به روس ها کمتر است و تنها از طریق هوا با شورشیان مقابله می کنند در مجموع آمریکایی ها نسبت به روس ها از امکانات کمتری برخوردار اند. روابط آمریکا با پاکستان هم در حال خراب شدن است، تجدید قوای روسیه، آغاز یک جنگ سرد دیگر و تحولات گرجستان نشان می دهند که روس ها هم در حال تقویت نیروهای خود هستند. با توجه به این نشانه ها می توان گفت که اعتماد به نفس طالبان بیشتر شده و آنها می توانند با جسارت بیشتر به این جنگ ادامه دهند.  چنانچه ملا برادر معاون ملامحمد عمر در پیام های متعددی که بیرون داده است چنین القا می‌کند که طالبان دیگر در افغانستان شکست خورده است.

افغان پرس: پس شرایط به نفع طالبان تغییر خواهد خورد؟

وحید مژده: ما می بینیم بتدریج طالبان حلقه محاصره کابل را تنگ تر کرده است. همانطوریکه در بهار امسال پیش بینی کرده بودند راه‌های مواصلاتی به کابل در کنترل طالبان است. از طرف دیگر ازدیاد نیروهای آمریکایی به معنای راه اندازی یک جنگ زمینی است که در جنگ زمینی آمریکایی‌ها برنده نخواهد بود این سیاست را روس ها هم در افغانستان تجربه کردند که خیلی ناکام بود. نیروهای امریکایی از یکطرف در جنگ های هوایی باعث تلفات مردم می شوند و از طرف دیگر با توجه به جغرافیای افغانستان آنها در جنگ زمینی برنده نیستند. لذا می توان گفت که احتمال پیروزی آمریکایی ها در افغانستان روز بروز ضعیف می‌شود.